سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

143

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)

شارح گويد : كلتا ، لفظى است كه به دو مؤنّث اطلاق مىشود و مطابق آنچه مصنّف گفته همچون « كلا » مىباشد يعنى رفع آن در صورتى كه بضمير اضافه شود به الف است مانند : جائتنى المرئتان كلتاهما . و اگر به ضمير اضافه نشده بلكه مضاف اليهش اسم ظاهر باشد اعراب آن در تقدير است مانند آنچه در آيه 33 از سوره كهف آمده : كلتا الجنّتين آتت اكلها . شاهد در « كلتا » است كه به اسم ظاهر يعنى « الجنّتين » اضافه شده و رفعش بواسطه ابتدائيّت در تقدير است . سپس مصنّف گويد : اثنان و اثنتين از نظر حكم اعرابى مانند ابنين و ابنتين مىباشند شارح گويد : امّا دو كلمه « اثنان » و « اثنتين » كه با ثاء سه نقطه بوده از نظر اعراب نظير « ابنين » و « ابنتين » كه با باء يك نقطه هستند مىباشند . و بعبارت ديگر : حكم اعراب اثنان و اثنتين همچون مثنّاى حقيقى بوده بدون اينكه شرط و قيدى در آن اعتبار شده باشد اعمّ از آنكه مفرد آمده مانند آنچه در آيه ( 106 ) از سوره ( مائده ) آمده : حين الوصيّة اثنان . يا مركّب باشند همچون آيه ( 60 ) از سوره ( بقره ) : اثنتا عشرة عينا . يا اضافه شده باشند مانند اثناك و اثناكم . ناگفته نماند : كه لفظ « ثنتان » در لغت بنى تميم همچون اثنتين مىباشد . قوله : فى رفعها بالالف : ضمير در « رفعها » به كلتا عود مىكند .